TS510

Kenwood/ Trio TS-510,TS-515, TS-520, TR-220, TR7200 en VFO-30G, 9R-59DS, geschiedenis en introductie on Nederland tot einde hybride tijdperk.

Het bedrijf Kasagu Radio Co. LTD werd in 1946 opgericht in Komagane, Nagano Japan.
In 1960 werd de naam gewijzigd in Trio corporation. In 1963 werd het eerste buitenlandse kantoor geopend in Los Angels Verenigde staten.
Een Amerikaanse importeur richtte een bedrijf op die Trio in Amerika importeerde onder de naam Kenwood.
In 1986 kocht Trio Corporation de Amerikaanse importeur Kenwood. En Trio Corporation kreeg de naam Kenwood corporation.
In 2008 fuseerde Kenwood met JVC.
Kenwood produceerd nog steeds communicatie apparatuur voor de professionele markt en voor de zendamateur.
Ook produceert het nog steeds hifi aparatuur voor in de huiskamer en de auto.
De eerste HF zend-ontvanger 10m - 80m van Trio was de TS-500. Deze kwam in ieder geval in Amerika en in Japan op de markt (rond 1965).
De TS-500 is nooit verkocht in Nederland.
Trio en later Kenwood werd in Nederland geïmporteerd door J. Schaart Electronica BV welke in 1966 is opgericht.
Aan de hand van advertenties in de Electron werd Electron eerst verkocht door een bedrijf in België later werd dit J. Schaart Electronica BV
De Trio TS-510 is de eerste HF-zendontvanger die Nederland werd verkocht omstreeks 1968.
In Amerika de TS-510 ook verkocht als Allied A-2517
De concurerende tranceivers in Nederland voor de TS-510 en TS-515 zijn de Heathkit SB-100, SB-101 en SB-102 en de Yaesu / Sommerkamp FT-250.

De complete lijn bestond uit de voeding/luidspreker PS-510, de HF zend/ontvanger TS-510 en de VFO-5D.
Ik heb de PS-510, TS-510 en de VFO-5D gekocht in 2008 als restauratie project.
Ook omdat vroeger op de Christiaan Huygens MTS te Rotterdam de Kenwood TS-515 werd gebruikt
Het ontvangstgedeelte was goed alleen de het zendgedeelte en dan eigenlijk de eindrtap was niet goed.
Ook functioneerde een deel van de 10m band niet. Dit bleek een kristal te zijn wat defect was.
Later heb ik er nog TS-510 voor de onderdelen er bij gekocht.
Er was een poging gedaan om de eindtrap te repareren. De transistor in het bias gedeelte was vervangen door een incorrect exemplaar.
Ik heb deze wederom vervangen door een originele transistor uit de donor TS-510.
Tijdens het testen bleek toch dat het vermogen te laag was. Dit bleek te komen door verslechterde condensatoren in de voeding.
Ik heb zowel de diodes als ook de condensatoren voor de 900V en de 300V voedingsspanningen vervangen.
Verder heb ik een schakelaar toegevoegd om de hoogspanning uit te kunnen schakelen.
Ook heb ik de volume/aan uit schakelaar vervangen door het exemplaar uit de TS-510 donor.
Oorspronkelijk was de aandrijving van de loading en plate uitgevoerd met rubberen snaren. Met als nadeel dat dit weleens slipte.
Mijn TS-510 was al voorzien van kettingaandrijving. Zoals ook in de latere TS-511 / TS-515.
De PS-510 voeding/luidspreker levert de voedingspanningen -100V, 150V, 210V, 300V en 800V en de gloeispanningen.
De 150V wordt gestabiliseed met een neon lampje en 6BM8 (=ECL82).
De losse VFO-5D was toen al een extra verkoopargument tijdens DX-pedities werd al in die tijd gewerkt met verschillende frequenties voor ontvangst en zenden. De VFO-5D is volledig uitgevoerd met transistoren. En heeft naast de instelbare frequntie van 4,9 - 5,5MHz ook een losse kristal oscillator.
De TS-510 heeft naast de 14 buizen ook 2 FET's, 13 transistoren en 29 diodes.

Ontvangstgedeelte

Het RF signaal loopt via de antenne aanpassing en 8,6MHz sperfilter naar de eerste versterkingstrap V204 6BZ6.
Voor elke band is er een apart kristal. De kristaloscillator is het triode gedeelte van V201 triode deel 6AW8A gevolgd door een transistor buffer versterker.

[MHz]
Band	kristal
3,5	12,395
7	15,895
14	22,895
21	29,895
28	36,895
28,5	37,395
29,5	37,995

Het RF signaal wordt naar beneden en naar boven geme met V203 6CB6. De eerste midden frequent loopt van 8,895 - 8,295 MHz
Na een banddoorlaatfilter volgt de tweede mixer V303 6CB6.
De interne VFO en de externe VFO loopt vanaf 4,9 - 5,5MHz. De tweede middenfrequent is 3,395Mhz.
De tweede middenfrequent wordt versterkt met V304 6BA6 (=EF93). Het signaal wordt gedemoduleert met een ringdetector 1N60.
Voor ontvangst van SSB en CW is er een transistor BFO oscillator.
Het LF signaal wordt versterkt met een transistor trap gevolgd door de LF eindbuis V401 6BM8(=ECL82)
De 25kHz ijk oscillator is aangesloten direct voor het eerste bandsperfilter.

Zendgedeelte
De microfoonaansluiting is hoogohmig. Het microfoonsignaal wordt versterkt door het penthode deel van V601 6GH8A(=ECF82) gevolgd door cathode volger triode deel V601 6GH8A (ECF82) dit signaal wordt gemoduleerd door een ring modulator. (USB 3,3965MHz, LSB 3,3935MHz, CW 3,394MHz of 3,395 MHz). Dit gemoduleerde signaal wordt versterkt met V602 6BA6 (=EF93). Na een kristalfilter wordt dit signaal versterkt door midden frequent versterker V301 6BA6 (=EF93). V301 6GH8A (=ECF82) mixt het signaal naar de tweede middenfrequentie met de VFO (8,295 - 8,895 MHz). Na het banddoorlaatfilter wordt het signaal wederom gemixt naar de uiteindelijke zendfrequentie met V201 6AW8A penthode deel.
De eindtrap bestaat uit V202 12BY7A gevolgd door twee stuks V201 en V202 S2001=6146B.
De eindtrap is eigenlijk min of meer onveranderd gebleven bij de opvolgers TS515, TS-520, TS530, TS820 en TS830,
Het rooster van driverbuis 12BY7A is negatief als de cw sleutel niet is ingedrukt. Bij key-up wordt het rooster kortgesloten naar massa.
Bij key-up loopt er een stroom van een 1,5mA. De negatieve spanning is ongeveer 150V. Je moet wel bij met name electronische keyers opletten of het relais contact daar wel tegen kan.

Rond 1970 kwam de Kenwood TS-515 deze werd in Amerika verkocht als Kenwood TS-511 het verschil tussen de TS-511 en TS-515 waren de driver buis en de twee eindbuizen.
De TS-511 heeft een 6GK6 driver buis en 2 stuks 6LQ6 als eindbuizen. Ik heb ook een schema van de TS-515 met de 6GK6 en 2 stuks 6LQ6. Mijn TS-515 heeft de klassieke driver buis 12BY7 en S2001/6146B eindbuizen. Geen idee of er ook TS-515 verkocht zijn in Nederland met de 6LQ6. Ik ben tot nu twee stuks TS-515 tegengekomen. De TS-515 op de Christiaan Huygens MTS te Rotterdam en mijn exemplaar. De TS-515 op de MTS heb ik nooit in de drie jaar dat ik daar was opengemaakt. Mijn TS-515 uiteraard wel.

In grote lijnen is de TS-515 indentiek aan de TS-510. Er zijn verschillen in de electronica. Er zijn minder buizen gebruikt en meer halfgeleiders. De tranceiver is immers van een later datum. De rubberen snaren zijn vervangen door een ketting aandrijving. Overigens zijn deze kettingen van hetzelfde type als bij Meccano. Ik weet niet of dit een algemeen gebruikte ketting was.
De TS-515 heeft een actieve koeling van de eindtrap. De ventillator is 110V AC en wordt gevoed vanuit de PS-515.
en de TS-515 heeft een ruis onderdrukker
De losse VFO-5S is identiek wat betreft electronica aan de VFO-5D
De PS-515 levert iets minder vermogen dan de PS-510 maar is verder identiek aan elkaar.
Voor extra gemak was er een tafel microfoon de Kenwood MC-50 deze was niet versterkt.
Wilde men extra vermogen dan was er een eindtrap de Kenwood TL-911 op SSB 1kW en CW 700W bij een ingangsvermogen van 100Watt

In eerste instantie had ik alleen de TS-515 met de voeding PS-515. Later heb ik de losse VFO-5S er bij gekocht.
Het ontvangst gedeelte was goed. Echter het zendgedeelte werkte niet. Eerder had iemand alreeds de voedingscondensatoren vervangen.
Deze waren echter te krap gedimensioneerd en waren van een slechte kwaliteit. Ik heb opnieuw de voedingscondensatoren vervangen.
Na het reinigen van de bandschakelaar was de TS-515 weer werkend.

Ontvangstgedeelte

Net als bij de TS-510 is er alleerst een antenneaanpassing en daarna een bandsperfilter op 8,6MHz. Het signaal wordt vervolgens versterkt door een 6BZ6. De kristaloscillator is gebouwd met het triode deel van de 6AW8A . De kristallen zijn identiek aan de TS-510.
Het ontvangstsignaal wordt naar beneden en naar boven gemengd met het penthode deel van de 6AW8A. De eerste middenfrequent is 8,295 - 8,895MHz na het banddoorlaatfilter wordt de eerste middenfrequent naar beneden gemengd met een 6CB6. De mengfrequentie loopt ook van 5,5 MHz - 4,9MHz en kan worden geleverd door de interne VFO of de externe VFO. De tweede middenfrequentie is 3,395MHz, de tweede middenfrequent wordt versterkt door de 6BA6. De tweede middenfrequentie wordt gedemoduleerd door een ring detector. De BFO oscillator is opgebouwd met transistoren.
De laagfrequent trap is bij de TS-515 volledig opgebouwd met transistoren.

Zendgedeelte
De microfoon is hoogohmig, de microfoonversterker is opgebouwd met transistoren, na de ringmodulator volgt nog een versterkertrap met een fet. Het gemoduleerde signaal op 3,395MHz wordt daarna versterkt met een 6BA6. De 6CB6 mengt het signaal naar 8,295 - 8,895 MHz met behulp van de VFO. Na het banddoorlaatfilter wordt de tweede zendmiddenfrequentie met de 12QN7A naar de uiteindelijke uitzendfrequentie gemengd. De driver buis is 12BY7, de eindtrap bestaat uit twee stuks S2001 (=6146B). En als laatste volgt er het aanpassingsnetwerk.

De opvolger (1973) van de TS-515 was naast TS-520, TS-520S en TS-520SE ook de TS-820 en TS-820S deze tranceivers waren volledig uitvoerd met halfgeleiders met uitzondering van de eindtrap, de voeding was ingebouwd zo ook de luidspreker. De concurende tranceivers in Nederland voor de TS-520 en TS-820 zijn de Yaesu FT-101, FT-101B, FT-101E, FT-101EE, FT-101EX, FT-101F, FT-101FX en Sommerkamp FT-227.
Er waren verschillende accesoires beschikbaar naast de externe vfo (VFO-520 voor TS-520 en VFO-820 voor TS-820) was er ook een externe luidspreker SP-520 of SP-820, een bijpassende antennetuner AT-200 en voor extra vermogen een eindtrap TL-922.
De tranceivers TS-820 en TS-520 hebben ook aansluitingen voor transvertors TV-502 voor 2m en TV-506 voor 6m.
De TS-520 en TS-820 hadden standaard een netvoeding maar hadden als optie een 13,8V voedingsaansluiting (DS-1A). Het zend en ontvangstgedeelte heeft als voedingsspanning 13,8V DC. De hogere spanningen zijn alleen nodig voor de buizeneindtrap.
De optie had een halfgeleider schakelend voeding voor de hoogspanningen.
De microfooningang is hoogohmig, de MC-50 is de bijpassende tafelmicrofoon.
Later kwam er ook station monitor SM-220 op de markt met BS-5 pan display adapter.
De TS-820 en TS-820S heeft naast de gebruikelijke banden 80-10m ook 160m. Daarnaast was er digitale modus FSK aan toegevoegd. De TS-820 had geen ingebouwde frequentieteller maar was wel voorbereid. De losse display unit DG-1A kon achteraf worden ingebouwd. De TS-820S was standaard voorzien van een ingebouwde frequentieteller.
De TS-520, TS-520S, TS5-20SE, TS-820 hadden standaard een netvoeding maar hadden als optie een 13,8V voedingsaansluiting. Het zend en ontvangstgedeelte heeft als voedingsspanning 13,8V DC. De hogere spanningen zijn alleen nodig voor de buizeneindtrap.
De optie had een halfgeleider schakelend voeding voor de hoogspanningen.
De TS-520 serie en TS-820 hadden als een van de eerste tranceivers een speechproccesor bestaande uit een compressor voor een constant volume van het audio.
Ik ben in het bezit van TS-520S hier ga ik dieper op in zoals bij de TS-510 en TS-515

De TS-520S was ook een opknapper. De beide eindbuizen 6146B/S2001 hadden het flink moeilijk gehad door ondeskundig gebruik. Zelfs de driverbuis 12BY7A was defect. Later heb ik de bijhorende VFO-520 er bijgekocht,
De TS-520 is verkocht in drie variaties. De TS-520 had geen aansluiting voor een externe digitale frequentieteller DG-5. De TS-520S deze was voorbereid op het aansluiten van de externe digitale frequentieteller DG-5.
En als laatste de TS-520SE deze was hetzelfde als de TS-520S maar dan met enkele verbeteringen.
De VFO-520 is min of meer identiek aan de VFO-5D en VFO-5S. De VFO frequentie loopt ook van 4,9MHz tot 5,5MHz.

Blokschematisch heeft de TS-520S heel veel overeenkomsten met de voorgangers. Verschil is dat het zend en ontvangstgedeelte volledig bestaat uit halfgeleiders met uitzondering van de driver buis 12BY7A en twee stuks S2001 / 6146B. De middenfrequentfrequenties zijn identiek aan de TS-510 en TS-515 dit geldt ook voor de TS-820.

Ontvangstgedeelte
Na het aanpassingsnetwerk (preselecor) gaat het rf signaal eerst door een bandsperfilter van 8,6MHz. Na de RF versterkertrap wordt het signaal naar beneden of naar boven gemengd met vaste kristalfrequenties die identiek zijn aan de TS-510 en TS-515. De eerste middenfrequenties zijn 8,895 - 8,295MHz. Na het passeren van het banddoorlaatfilter wordt de eerste middenfrequentie naar beneden gemengd met de VFO (intern of extern) welke ook loopt van 4,9MHz - 5,5 MHz. De tweede middenfruentie wordt gedemoduleerd met een ring detector.
De ijkgenerator wordt op dezelfde manier toegevoegd aan het RF signaal als bij de voorgangers.

Zendgedeelte
De hoogohmige microfoon wordt eerst versterkt. Daarna wordt deze op het eerste middenfrequentie gemoduleerd. Na versterking wordt de eerste middenfrequentie gefilterd door een kristalfilter.
De tweede mengtrap mengt het naar de tweede middenfrequentie met behulp van de VFO. Na het banddoorlaatfilter wordt de tweede middenfrequentie naar de uiteindelijke zendfrequentie gemengd met de kristaloscillator. Dit signaal wordt versterkt met de driver buis 12BY7A eb twee stuks S2001 / 6146B.

In 1979 zijn er tijdens het World Administrative Radio Conference (WARC) nieuwe banden toegewezen aan de zendamateur. Dit zijn de 30m band(10,1 - 10,15MHz), 17m band (18,068 - 18,1698 MHz) en de 12m band (24,890 - 24,990 MHz). Deze frequenties zijn in 1980 in gebruik genomen. In hetzelfde jaar presenteerde Kenwood de laatste twee hybride sets. De TS-530 (SSB en CW) en de TS-830 (AM/SSB en CW). Deze hadden naast de gebruikelijke banden ook de WARC banden. De eerste middenfrequentie en tweede middenfrequentie zijn afwijkend ten opzichte van de TS-510, TS-515, TS-520 en TS-820
De concurende tranceivers in Nederland voor de TS-530 en TS-830 zijn de Yaesu FT-101Z, FT-101ZD en FT-901, FT-902.

In een volgend artikel schrijf ik het een en ander over Yaesu en Sommerkamp en de tranceivers van Yaesu die ik bezit.

Naast de HF tranceivers maakte Kenwood ook losse communicatie ontvangers en losse zenders.
Ontvangers die men wel tegenkomt in Nederland uit de periode vanaf het begin verkoop Trio/Kenwood tot het einde van het hybride tijdperk
zijn de Trio 9R59DS geproduceerd rond 1968 is een ontvanger vanaf 550 kHz tot 30MHz,
R-820 (1973) en R-1000 (1979) .

In 2006 kwam ik in het bezit van de 9R59DS. Ik heb alleen de verlichting vervangen. De ontvanger is voorzien van een "remote" aansluiting om hem te combineren met een losse zender bijvoorbeeld de TX-88DS al hoewel ik deze nog nooit ben tegengekomen. De bijbehorende luidspreker is de SP-5D
De 9R-59DS is voornamelijk opgebouwd met buizen en een aantal diodes.

De ontvanger heeft 4 banddoorlaatfilters voor de 4 banden (550 - 1600 kHz, 1,6-4,8 MHz, 4,8 - 14,5 MHz en 10,5 - 30 MHz)
Het RFsignaal uit de 4 banddoorlaatfilters wordt versterkt door de 6BA6 (=EF93). De oscillator bestaat een triode van de 6AQ8 (ECC85). Het versterkte RF signaal wordt naar 455kHz gemend met de 6BE6 (=EK90). Het signaal gaat eerst door 455kHz bandfilter waarna deze wordt versterkt door een 6BA6 (=EF93). Het middenfrequent signaal wordt nogmaals gefilterd en versterkt door een 6BA6(=EF93). Het middenfrequentsignaal wordt gedemoduleerd met de 6BE6(=EK90). Voor ontvangst van SSB en CW signaal is er BFO oscillator met een triode helft van een 6AQ6(=ECC85).
De BFO frequentie is instelbaar vanaf de voorzijde van de ontvanger. Het laagfrequentsignaal wordt versterkt door een triode helft van een 6AQ6(=ECC85). De eindversterker is 6AQ5(=EL90).
Opvallend is dat er maar middenfrequentie is. De ontvanger is voorzien van een tweede schaal met bandspreiding voor de 80m, 40m, 20m, 15m en 10m band.
Het is een goede ontvanger welke men nog regelmatig tegenkomt op beurzen en veilingsites.

Halverwege de jaren 70 had Kenwood diverse VHF/UHF tranceivers voor basisgebruik: de TS-600, TS700 voor 2m all-mode of de TS-770 2m/70cm all mode.
Yaesu had ook VHF all-mode tranceivers voor basisgebruik de FT-221en later de FT-225RD voor 2m en FT-625RD voor 6m deze is laatste is nooit verkocht in Nederland omdat we toen nog geen toegang hadden tot de 6m.

Voor 2m mobiel FM was er in 1974 de Kenwood TR-7200G met 22 kanalen met kristallen. Voor doorlopend afstemmen vanaf 144MHz tot 146MHz was er een losse VFO-30G.
De TR-7200 is ook verkocht door Drake dit was de TR-72.
De set levert ongeveer 10Watt, de voedingsspanning is 13,8V DC het stroomverbruik is dan 3A. Voor basis gebruik was er de Kenwood PS-5 voeding.
De VFO-30G heeft inschakelbare repaeter shift van -600kHz. De VFO uitgangsfrequentie tijdens ontvangst loopt vanaf 44,432 - 45,1MHz, tijdens zenden 12 - 12,167MHz.

De VFO-30G was voorzien van de onjuiste connector. Deze heb ik vervangen door de originele. Ook heb ik de schaalverlichtinng vervangen.

De ontvanger en zender zijn compleet van elkaar gescheiden.
De ontvanger is een dubbel superhetrodyne. De eerste middenfrequentie is 10,7MHz. De tweede middenfrequentie is 455kHz.
De kristalfrequentie bij ontvangst is 14,8MHz en hoger en wordt 9 keer vermenigvuldigd. De VFO frequentie wordt 3 maal vermenigvuldigd.
Gewenste ontvangstfrequentie = (kristalfrequentie * 9) + 10,7
gewenste zendfrequentie = kristalfrequentie * 12
De kristalfrequentie en VFO frequentie tijdens het zenden wordt 12 keer vermenigvuldigd.

Voor portable gebruik was er de TR-2200G deze is voorzien van een ingebouwde antenne. De set werkt met kristallen en levert ongeveer 2W.
De set is ook verkocht als Drake TR-22
De set werkt zowel op een ingebouwde accu als ook een losse voeding/lader

De ontvanger is een dubbel superhetrodyne. De eerste middenfrequentie is 10,7MHz. De tweede middenfrequentie is 455kHz.
De laagste kristalfrequentie bij ontvangst is 44,43 Mhz en wordt met 3 keer vermenigvuldigd. De kristallen voor ontvangst werken op de derde overtone.
Gewenste ontvangstfrequentie = (kristalfrequentie * 3) + 10,7
De kristalfrequentie tijdens het zenden wordt 12 keer vermenigvuldigd.
gewenste zendfrequentie = kristalfrequentie * 12
Later was er ook een TR-2200GX deze had een aansluiting voor de VFO-30G.

Het is nog steeds mogelijk om verbindingen in SSB/AM en CW te maken met vintage zenders en ontvangers. Het kost wel iets meer tijd om het een en ander af te stellen.
Je moet er ook wel gevoel bij hebben en kennis hebben van het afregelen van de plate en loading. De ervaring leert dat men wel opvalt bij het maken van verbindingen met de oudere tranceivers.
De buizen zorgen voor een ander geluid dan de tranceivers met DPS en SDR. De ontvangst is een stuk aangenamer om naar te luisteren dit komt ondere andere door het gebruik van een preselector. Welke naburige signalen onderdrukt.
Voor het gebruik van digitale modus maak ik meestal gebruik van een voor mij "moderne" tranceiver de Yaesu FT-897D die ondertussen ook al heel wat jaren niet meer in productie is.